Luật BHXH mới doanh nghiệp cần lưu ý gì? Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2025, mở rộng đối tượng bắt buộc (người làm không trọn thời gian, quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, chủ hộ kinh doanh), giữ tổng mức đóng 32% (doanh nghiệp 21,5%, người lao động 10,5%), quy định rõ chậm đóng, trốn đóng với tiền lãi 0,03%/ngày, và giảm số năm đóng tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 xuống 15 năm.
Bài viết tóm tắt các thay đổi doanh nghiệp cần cập nhật khi tính lương và đóng bảo hiểm. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc mở rộng
Theo Điều 2 khoản 1 Luật BHXH 2024 (Hoatieu), ngoài người lao động có hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên, luật bổ sung:
| Đối tượng mới | Căn cứ |
|---|---|
| Hợp đồng có tên gọi khác nhưng có trả lương và có sự quản lý, điều hành của một bên | Điểm a |
| Người làm không trọn thời gian có tiền lương tháng từ mức thấp nhất làm căn cứ đóng trở lên | Điểm l |
| Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, theo quy định của Chính phủ | Điểm m |
| Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn không hưởng tiền lương | Điểm n |
Theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, người lao động thử việc và người làm không trọn thời gian có lương thấp hơn mức thấp nhất làm căn cứ đóng không thuộc diện bắt buộc (Crowe). Xem thêm quy định thời gian thử việc.
Doanh nghiệp cần làm: rà soát hợp đồng cộng tác viên, hợp đồng dịch vụ có bản chất là lao động, nhân viên bán thời gian và thành viên quản lý không nhận lương.
Mức đóng BHXH mới nhất
| Khoản | Doanh nghiệp | Người lao động |
|---|---|---|
| Bảo hiểm xã hội (gồm quỹ ốm đau, thai sản 3%, hưu trí, tử tuất 14%, tai nạn lao động 0,5%) | 17,5% | 8% |
| Bảo hiểm y tế | 3% | 1,5% |
| Bảo hiểm thất nghiệp | 1% | 1% |
| Tổng | 21,5% | 10,5% |
Nguồn: Tạp chí Luật sư Việt Nam, LuatVietnam.
Tiền lương làm căn cứ đóng (Điều 31):
- Mức thấp nhất: với người lao động trong doanh nghiệp, thực tế không thấp hơn lương tối thiểu vùng. Năm 2026 theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP: vùng I 5.310.000 đồng, vùng II 4.730.000 đồng, vùng III 4.140.000 đồng, vùng IV 3.700.000 đồng (Thư Viện Pháp Luật).
- Mức cao nhất: 20 lần mức tham chiếu. Mức tham chiếu đang bằng lương cơ sở, là 2.530.000 đồng từ 01/7/2026 theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP (Tạp chí Luật sư Việt Nam), nên mức tối đa là 50.600.000 đồng/tháng.
Người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương đóng 25% (3% quỹ ốm đau, thai sản và 22% quỹ hưu trí, tử tuất) theo tổng hợp của LuatVietnam. Cách tính chi tiết số tiền trừ vào lương có trong bài cách tính lương gross sang net.
Hạn nộp: với phương thức đóng hằng tháng, chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo (Điều 34 khoản 4) (Thư Viện Pháp Luật).
Chậm đóng BHXH bị phạt thế nào?
Luật BHXH 2024 lần đầu định nghĩa rõ hai hành vi (LuatVietnam):
- Chậm đóng (Điều 38): đóng thiếu hoặc không đóng sau hạn; không đăng ký hoặc đăng ký không đủ số người trong vòng 60 ngày kể từ hạn.
- Trốn đóng (Điều 39): sau 60 ngày vẫn không đăng ký đủ người, đăng ký mức lương thấp hơn quy định và các trường hợp khác.
Biện pháp xử lý (Điều 40, 41):
- Phải đóng đủ số tiền chậm đóng, trốn đóng.
- Nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng.
- Bị xử phạt hành chính, không được xét tặng danh hiệu thi đua, khen thưởng.
- Trốn đóng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Phải bồi thường cho người lao động nếu gây thiệt hại quyền lợi.
Nghị định 274/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 30/11/2025, quy định thời điểm chậm đóng chuyển thành trốn đóng: không đăng ký cho người lao động bị coi là trốn đóng từ ngày thứ 61 sau hạn; đăng ký mức lương thấp hơn quy định bị coi là trốn đóng ngay sau hạn (LuatVietnam).
Lương hưu và rút BHXH một lần
- Lương hưu: người lao động đủ tuổi nghỉ hưu và có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc được hưởng lương hưu, thay vì 20 năm như trước (Điều 64) (Hệ thống pháp luật).
- Rút BHXH một lần: người tham gia trước 01/7/2025 vẫn được rút nếu đã nghỉ việc đủ 12 tháng không tiếp tục đóng và có dưới 20 năm đóng. Người bắt đầu đóng từ 01/7/2025 chỉ được rút trong các trường hợp luật liệt kê như đủ tuổi hưu mà chưa đủ 15 năm, ra nước ngoài định cư, mắc bệnh hiểm nghèo (Điều 70) (LuatVietnam).
Doanh nghiệp nên dùng phần mềm nhân sự, tính lương có cập nhật mức đóng và hạn nộp để tránh chậm đóng.
FAQ: Câu hỏi thường gặp về Luật BHXH mới
Luật BHXH mới doanh nghiệp cần lưu ý gì?
Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ 01/7/2025: mở rộng đối tượng bắt buộc, mức lương đóng tối đa 50,6 triệu đồng từ 01/7/2026, phân biệt chậm đóng và trốn đóng với lãi 0,03%/ngày, và giảm số năm đóng tối thiểu hưởng lương hưu xuống 15 năm.
Mức đóng BHXH mới nhất là bao nhiêu?
Doanh nghiệp đóng 21,5% và người lao động đóng 10,5% tiền lương tháng cho BHXH, BHYT và BHTN. Lương làm căn cứ đóng không thấp hơn lương tối thiểu vùng và không cao hơn 50,6 triệu đồng/tháng.
Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc mở rộng gồm ai?
Gồm người làm không trọn thời gian có lương từ mức thấp nhất làm căn cứ đóng, người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, chủ hộ kinh doanh có đăng ký và người làm theo hợp đồng có tên gọi khác nhưng có trả lương và chịu quản lý.
Chậm đóng BHXH bị phạt thế nào?
Doanh nghiệp phải đóng đủ số tiền, nộp thêm 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng, bị phạt hành chính và không được xét khen thưởng. Trốn đóng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Hạn nộp BHXH hằng tháng là khi nào?
Với phương thức đóng hằng tháng, hạn nộp là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo.
Kết luận
Tóm lại: Luật BHXH 2024 không đổi tỷ lệ đóng nhưng mở rộng đối tượng và siết xử lý chậm đóng, trốn đóng.
- Rà soát hợp đồng cộng tác viên, bán thời gian, quản lý không lương.
- Cập nhật mức lương đóng tối đa 50,6 triệu đồng từ 01/7/2026.
- Nộp đúng hạn để tránh lãi 0,03%/ngày và rủi ro bị coi là trốn đóng.
- Đối chiếu văn bản gốc khi áp dụng cho từng trường hợp.
Bài viết mang tính thông tin, không thay thế tư vấn pháp lý. Nội dung được Wunlock tổng hợp tại thời điểm cập nhật tháng 10/2026.
