SaaS (Software as a Service) là mô hình thuê phần mềm qua internet: doanh nghiệp không mua đứt và không cài đặt lên máy chủ riêng, mà đăng nhập bằng trình duyệt hoặc ứng dụng và trả phí theo tháng hoặc theo năm. Nhà cung cấp lo toàn bộ máy chủ, bảo mật, sao lưu và cập nhật.
Gmail, Zoom, Canva, phần mềm bán hàng KiotViet hay phần mềm kế toán online đều là SaaS. Bài viết giải thích SaaS là gì, khác phần mềm cài đặt ở điểm nào, ưu nhược điểm và cách chọn phần mềm SaaS cho doanh nghiệp nhỏ. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
SaaS là gì?
SaaS là viết tắt của Software as a Service, nghĩa là phần mềm dạng dịch vụ. Đây là một trong ba mô hình điện toán đám mây chính, cùng với IaaS (thuê hạ tầng) và PaaS (thuê nền tảng để lập trình).
Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) định nghĩa SaaS là khả năng cho người dùng sử dụng ứng dụng của nhà cung cấp chạy trên hạ tầng đám mây, truy cập từ nhiều thiết bị qua trình duyệt web hoặc giao diện lập trình. Người dùng không quản lý hạ tầng bên dưới như mạng, máy chủ, hệ điều hành hay lưu trữ, chỉ chỉnh một số cài đặt riêng của mình (NIST SP 800-145).
Nói đơn giản: SaaS giống thuê căn hộ có dịch vụ. Doanh nghiệp trả tiền thuê hằng tháng và dùng ngay, còn sửa chữa, bảo vệ, điện nước do bên cho thuê lo.
Quy mô thị trường rất lớn. Gartner ước tính chi tiêu toàn cầu cho SaaS đạt 250,8 tỷ USD năm 2024 và 299,1 tỷ USD năm 2025, lớn nhất trong các mảng điện toán đám mây công cộng (Gartner).
Khác biệt giữa SaaS và phần mềm cài đặt
| Tiêu chí | Phần mềm cài đặt (on-premise) | SaaS |
|---|---|---|
| Cách trả tiền | Mua bản quyền một lần, thêm phí bảo trì | Thuê theo tháng hoặc năm, thường tính theo người dùng |
| Chi phí ban đầu | Cao: bản quyền, máy chủ, triển khai | Thấp: đăng ký là dùng, nhiều gói có bản miễn phí |
| Nơi chạy | Máy tính hoặc máy chủ của doanh nghiệp | Máy chủ của nhà cung cấp |
| Truy cập | Thường chỉ trong văn phòng hoặc qua VPN | Mọi nơi có internet, trên máy tính và điện thoại |
| Cập nhật | Doanh nghiệp tự cài bản mới | Nhà cung cấp tự cập nhật |
| Bảo mật, sao lưu | Doanh nghiệp tự lo | Nhà cung cấp lo phần hạ tầng |
| Tùy biến | Sửa sâu được nếu có đội kỹ thuật | Giới hạn trong cài đặt nhà cung cấp cho phép |
| Dữ liệu | Nằm trong công ty | Nằm trên máy chủ nhà cung cấp |
Ưu điểm của SaaS
- Chi phí ban đầu thấp: không cần mua máy chủ hay bản quyền lớn, phù hợp dòng tiền của doanh nghiệp nhỏ.
- Dùng ngay: đăng ký tài khoản là dùng được, không mất thời gian cài đặt.
- Làm việc mọi nơi: nhân viên truy cập từ văn phòng, ở nhà hay khi đi công tác.
- Luôn có bản mới: tính năng và bản vá bảo mật được cập nhật tự động.
- Dễ mở rộng: thêm hoặc bớt người dùng theo tháng, nâng gói khi cần.
- Dễ kết nối: nhiều phần mềm SaaS có API và kết nối sẵn với nhau, giúp tự động hóa công việc không cần biết code.
Nhược điểm của SaaS
- Phụ thuộc internet: mất mạng thì gián đoạn, trừ khi phần mềm có chế độ ngoại tuyến.
- Chi phí cộng dồn: phí hằng tháng nhân số người dùng nhân số năm có thể vượt giá mua đứt.
- Dữ liệu nằm ở bên ngoài: cần kiểm tra nơi lưu dữ liệu, chính sách bảo mật và cách xuất dữ liệu khi ngừng dùng.
- Khó tùy biến sâu: chỉ chỉnh trong phạm vi nhà cung cấp cho phép.
- Quá nhiều ứng dụng: theo BetterCloud, mỗi công ty dùng trung bình khoảng 130 ứng dụng SaaS năm 2022 và khoảng 112 ứng dụng năm 2023 (BetterCloud qua SHRM). Nhiều ứng dụng nghĩa là nhiều tài khoản cần quản lý và nhiều khoản phí dễ bị quên.
Ví dụ phần mềm SaaS
Phần mềm SaaS quốc tế quen thuộc:
| Nhóm | Ví dụ |
|---|---|
| Email, văn phòng | Google Workspace, Microsoft 365 |
| Họp trực tuyến, nhắn tin | Zoom, Slack |
| Thiết kế | Canva |
| CRM | HubSpot, Zoho CRM, Salesforce |
| Tự động hóa | Zapier, Make.com |
Phần mềm SaaS của Việt Nam (số khách hàng theo website công ty, tháng 10/2026):
| Phần mềm | Dùng để | Theo website công ty |
|---|---|---|
| MISA AMIS | Kế toán, nhân sự, bán hàng | Hơn 400.000 doanh nghiệp và hộ kinh doanh |
| KiotViet | Quản lý bán hàng | Hơn 300.000 nhà kinh doanh |
| Sapo | Bán hàng đa kênh | Hơn 230.000 nhà bán hàng |
| Base.vn | Quản trị công việc, nhân sự | Hơn 10.000 doanh nghiệp |
Một ví dụ cụ thể về SaaS cho bán hàng là CRM, xem thêm bài Top 7 phần mềm CRM cho SME Việt Nam.
Cách chọn phần mềm SaaS cho doanh nghiệp
- Dùng thử trước: chọn phần mềm có gói miễn phí hoặc dùng thử, cho người dùng thật làm việc thật trong 1 đến 2 tuần.
- Tính tổng chi phí 3 năm: giá theo người dùng nhân số người nhân 36 tháng, cộng phí tính năng bổ sung.
- Hỏi về dữ liệu: lưu ở đâu, sao lưu thế nào, có xuất toàn bộ ra Excel được không khi ngừng dùng.
- Kiểm tra kết nối: có tích hợp với phần mềm đang dùng (kế toán, hóa đơn điện tử, email) không.
- Bật bảo mật tài khoản: xác thực hai lớp, phân quyền theo vai trò, khóa tài khoản ngay khi nhân viên nghỉ việc.
FAQ: Câu hỏi thường gặp về SaaS
SaaS khác phần mềm cài đặt thế nào?
Phần mềm cài đặt được mua đứt và chạy trên máy của doanh nghiệp, doanh nghiệp tự lo cập nhật và bảo mật. SaaS được thuê theo tháng hoặc năm, chạy trên máy chủ của nhà cung cấp, truy cập qua internet và được nhà cung cấp tự cập nhật.
Ưu nhược điểm của SaaS là gì?
Ưu điểm: chi phí ban đầu thấp, dùng ngay, truy cập mọi nơi, tự cập nhật và dễ mở rộng. Nhược điểm: phụ thuộc internet, phí cộng dồn theo thời gian, dữ liệu nằm trên máy chủ bên ngoài và khó tùy biến sâu.
Ví dụ phần mềm SaaS là gì?
Ví dụ quốc tế: Google Workspace, Microsoft 365, Zoom, Canva, HubSpot. Ví dụ của Việt Nam: MISA AMIS, KiotViet, Sapo, Base.vn.
SaaS, PaaS và IaaS khác nhau thế nào?
SaaS là thuê phần mềm dùng ngay. PaaS là thuê nền tảng để lập trình và chạy ứng dụng riêng. IaaS là thuê hạ tầng như máy chủ ảo, lưu trữ và mạng. Doanh nghiệp nhỏ thường chỉ cần SaaS.
Dùng SaaS có an toàn không?
Nhà cung cấp SaaS lớn thường đầu tư bảo mật hạ tầng nhiều hơn một doanh nghiệp nhỏ tự làm. Phần doanh nghiệp phải tự lo là tài khoản: mật khẩu mạnh, xác thực hai lớp và thu hồi quyền khi nhân viên nghỉ việc.
Kết luận
Tóm lại: SaaS là cách nhanh và rẻ nhất để doanh nghiệp nhỏ có phần mềm tốt, miễn là chọn kỹ nhà cung cấp và quản lý chặt tài khoản.
- SaaS là phần mềm thuê theo tháng hoặc năm, dùng qua internet, nhà cung cấp lo máy chủ và cập nhật.
- So với phần mềm cài đặt, SaaS rẻ hơn lúc đầu, dùng được mọi nơi nhưng phụ thuộc internet và khó tùy biến sâu.
- Doanh nghiệp nhỏ nên dùng thử, tính tổng chi phí 3 năm và hỏi rõ về dữ liệu trước khi chọn.
Minh bạch: Wunlock có thể nhận hoa hồng giới thiệu khi bạn đăng ký một số phần mềm được nhắc đến trong bài, không làm thay đổi giá bạn trả. Các đánh giá và khuyến nghị dựa trên tiêu chí độc lập của Wunlock.
